blog.Tiaan.com   Weblog van Tiaan Geldenhuys (Afrikaans)

Aangesien woorde in Afrikaans gereeld gebruik maak van letters met aksente, deeltekens, kappies en so meer (d.w.s. met diakritiese tekens), en omdat heelwat rekenaars nie sleutelborde het waarop hierdie letters voorkom nie, kan die tik van Afrikaans soms ’n beslommernis wees. Daar bestaan egter ’n tegniek wat mens vir hierdie spesiale karakters kan gebruik op meeste rekenaars waarop Microsoft Windows bedryfstelsels hardloop, boonop sonder enige verdere sagteware of konfigurasie. Die tegniek maak gebruik van karakter nommers (ook bekend as karakter kodes) wat mens intik op die numeriese toetsbordjie terwyl mens die Alt knoppie ook inhou (d.w.s. mens gebruik die regterkantse deel van die sleutelbord wat soos ’n sakrekenaar lyk, met NumLock ook aangeskakel, en tik die nommers met jou regterhand daarop in terwyl jou linkerhand een van die Alt knoppies inhou). Sodra mens die kode klaar ingetik het en daarna die Alt knoppie weer laat los, sal die ooreenstemmende karakter van hierdie Alt-kode verskyn in die program waarin jy werk. Die besonderhede van die kodes word hieronder verder bespreek.

Daar bestaan twee groepe Alt-kodes, naamlik die “ANSI” nommers (wat altyd met ’n nul begin) en die “OEM” nommers (wat nooit met ’n nul begin nie). Mens het altyd een stel van elke groep tot mens se beskikking en kan van beide groepe se kodes gebruik maak, maar afhangend van hoe ’n rekenaar opgestel is, sal die betekenis van die nommers in elke groep verskil (om presies te wees, die rekenaar se “system locale” bepaal die ooreenstemmende waardes van die karakters). Gelukkig is die kans baie goed dat meeste van ons net op Westerse rekenaars sal werk en dat die ANSI nommers op al hierdie rekenaars dieselfde sal wees (onderliggend gebruik die ANSI groep normaalweg die “Windows-1252” karakter enkodering). Bykans al die letters vir Afrikaans kan met hierdie ANSI Alt-kodes verkry word en vir meeste Afrikaanse persone sal dit normaalweg voldoende wees. Verwys na die tabel aan die onderkant vir die nommers wat gebruik kan word: die karakter teks word in die eerste kolom gelys, gevolg deur die tipiese ANSI Alt-kodes in die tweede kolom. Byvoorbeeld, as mens ’n kleinletter E met ’n kappie wil hê, dan druk mens een van die Alt sleutels en hou dit in, tik dan 0234 op die numeriese toetsbordjie in (nie die gewone nommers van die boonste ry sleutels nie), los dan die Alt knoppie en jy kry jou ê-letter. Mens kan selfs die voorkeur afkappingsteken vir die onbepaalde lidwoord, ’n, so met die ANSI Alt-kode 0146 kry, asook simbole vir geldeenhede soos £ en €, of selfs die grade teken van temperatuur en hoeke (byvoorbeeld 21°C en 180°).

Tussen die twee tipes Alt-kode groepe is daar ’n sekere mate van oorvleueling, met die gevolg dat daar in die OEM groep ook alternatiewe kodes (wat normaalweg korter is) vir heelwat van die ANSI kodes bestaan. Die OEM groep mag ook addisionele simbole bevat wat nie met ANSI kodes bekom kan word nie (en anders om). Die derde en vierde kolomme van die tabel lys die Alt-kodes van twee moontlike OEM groepe wat mens tipies behoort teë te kom. As die rekenaar opgestel is vir die kultuur “English (South Africa)” of “English (United States)”, dan sal die “IBM437” OEM kolom van toepassing wees. Die alternatiewe “IBM850” OEM kolom geld onder andere vir kultuur opstellings soos die volgende: “Afrikaans (South Africa)”, “English (Australia)”, “English (Canada)”, “English (New Zealand)”, “English (United Kingdom)”, “isiXhosa (South Africa)”, “isiZulu (South Africa)”, “Sesotho sa Leboa (South Africa)”, “Setswana (South Africa)” en selfs vir “Spanish (United States)”. Mens kan dus tipies ook die korter OEM Alt-kode 136 as ’n alternatief vir die ê-letter gebruik. Op ’n rekenaar wat die “IBM437” OEM Alt-kodes gebruik het mens dus ook maklik toegang tot ’n klompie ekstra wiskundige simbole en Griekse letters. Daarenteen bied die “IBM850” OEM Alt-kodes in die praktyk vir mens bykans niks ekstra nie — behalwe as jy dink dat ’n i-letter sonder ’n kolletjie oulik is, naamlik ı, in welke geval jy kode 213 op so ’n rekenaar kan gebruik; en dit bring my tot die punt dat daar wel so paar Alt-kodes is wat ek nie by die lys ingesluit het nie, maar hulle is van min praktiese waarde.

Ter opsomming, twee van die drie Alt-kode kolomme in die tabel behoort op meeste rekenaars te werk om jou Afrikaanse tikwerk met kolletjies en strepies in te kleur; die ANSI kolom behoort altyd een te wees wat werk. Hou gerus die tabel byderhand of memoriseer jou gunsteling karakters se nommers (dis nou vir daardie aande wanneer jy nie kan slaap nie, in plaas daarvan om skape te tel).